Süresiz nafaka, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşe Türk Medeni Kanunu m. 175 uyarınca bağlanan yoksulluk nafakasının kanunda bir süre sınırına bağlanmamış olmasıdır. Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla m. 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir.
Kararın ardından uygulamada en sık yapılan hata, nafaka yükümlüsünün ödemeyi kendiliğinden durdurmasıdır. İptal kararı ne yoksulluk nafakasını kaldırır ne de kesinleşmiş nafaka hükümlerini ortadan kaldırır. Aşağıda kararın kapsamını, yürürlük takvimini, mevcut nafakalara etkisini ve bugün başvurulabilecek hukuki yolları ele alıyoruz.
AYM Kararı Neyi İptal Etti?
İptal, yoksulluk nafakası kurumunun tamamına değil, yalnızca nafakanın “süresiz olarak” istenebileceğini düzenleyen ibareye ilişkindir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin, diğer eşin mali gücü oranında nafaka isteme hakkı devam etmektedir.
| Nafaka türü | Dayanak | AYM kararının etkisi |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | TMK m. 169 | Etkilenmez; dava süresince bağlanır |
| Yoksulluk nafakası | TMK m. 175 | “Süresiz olarak” ibaresi iptal edildi; kurum devam ediyor |
| İştirak (çocuk) nafakası | TMK m. 182 | Etkilenmez |
| Yardım nafakası | TMK m. 364 | Etkilenmez |
Yürürlük Takvimi: İptal Ne Zaman Hüküm Doğurur?
Anayasa Mahkemesi, kanun boşluğu doğmaması için iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu tarihe kadar TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam eder ve mahkemeler süre sınırı olmaksızın yoksulluk nafakasına hükmedebilir.
Kanun koyucunun bu süre içinde yoksulluk nafakasına süre veya ölçüt getiren yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) nafakaya ilişkin bir hüküm içermemektedir. Kamuoyunda tartışılan süre sınırı önerileri ise henüz yasalaşmamıştır.
Uygulama notu: Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153/5). Bu nedenle 30 Haziran 2027’den önce ödenmiş nafakaların iadesi istenemez; yeni düzenlemenin derdest ve kesinleşmiş nafakalara nasıl uygulanacağı, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine göre belirlenecektir.
Mevcut Nafaka Kararları Ne Olacak?
Kesinleşmiş nafaka kararları, iptal kararı nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Nafaka yükümlüsü ödemeyi durdurursa alacaklı ilamlı icra takibi başlatabilir. Ayrıca İİK m. 344 uyarınca nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.
Bu nedenle değişen koşullara dayanan her talep, ödemeye devam edilerek ve mahkeme kararıyla ileri sürülmelidir. Yükümlünün tek taraflı olarak ödemeyi kesmesi, sonradan haklı çıksa dahi birikmiş borç ve icra masrafı riskini doğurur.
Bugün Nafaka Nasıl Kaldırılır veya Azaltılır? (TMK m. 176)
İptal kararının yürürlüğe girmesini beklemeden, TMK m. 176’daki sebeplerle nafakanın kaldırılması veya azaltılması bugün de mümkündür.
| Durum | Sonuç | Başvurulacak yol |
|---|---|---|
| Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi | Nafaka kendiliğinden sona erer | Gerekirse icra takibine itiraz veya tespit davası |
| Taraflardan birinin ölümü | Nafaka kendiliğinden sona erer | Gerekirse icra takibine itiraz |
| Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması | Mahkeme kararıyla kaldırılır | Nafakanın kaldırılması davası |
| Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması | Mahkeme kararıyla kaldırılır | Nafakanın kaldırılması davası |
| Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi | Mahkeme kararıyla kaldırılır | Nafakanın kaldırılması davası |
| Tarafların mali durumunun değişmesi | Artırılır veya azaltılır | Nafakanın azaltılması / artırılması davası |
Uygulamada en sık başvurulan sebep, alacaklının düzenli bir işe girmesi veya miras gibi yollarla yoksulluğunun ortadan kalkmasıdır. Gelirin yoksulluğu sona erdirip erdirmediği, miktarı ve tarafların boşanma öncesi yaşam standardı birlikte değerlendirilerek belirlenir; asgari ücret düzeyindeki gelir konusunda Yargıtay kararlarında somut olaya göre farklı sonuçlara ulaşılmaktadır.
Davalar aile mahkemesinde görülür ve dava şartı arabuluculuğa tabi değildir. Karar verilinceye kadar mevcut nafaka hükmü geçerliliğini korur.
30 Haziran 2027 Sonrası İçin Olası Senaryolar
- Yeni düzenleme yapılırsa: Hâkim, kanunda öngörülecek süre ve ölçütlere göre yoksulluk nafakasını sınırlı süreyle bağlayacaktır. Mevcut nafakalar bakımından uyarlama talepleri geçiş hükümlerine göre değerlendirilecektir.
- Düzenleme yapılmazsa: “Süresiz” ibaresinin kalkmasıyla kanunda süre konusunda bir boşluk doğar. Öğretide, bu durumda hâkimin TMK m. 1 uyarınca süreyi takdir edebileceği görüşü ileri sürülmektedir.
Süreç Nasıl İşler? Adım Adım
- Dosyanın incelenmesi: Boşanma ilamı, nafaka hükmü ve varsa icra dosyası incelenir.
- Ödemeye devam: Mahkeme kararı alınıncaya kadar nafaka ödemeleri sürdürülür.
- Delil toplama: SGK hizmet dökümü, tapu ve araç kayıtları, banka hareketleri, sosyal medya içerikleri ve tanıklar ile değişen koşullar belgelenir.
- Dava: Yetkili aile mahkemesinde nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılır.
- Takip: 30 Haziran 2027’ye kadar çıkacak yasal düzenleme ve geçiş hükümleri izlenerek ek talepler değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Süresiz nafaka kalktı mı? Henüz hayır. AYM’nin iptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanır.
AYM kararına dayanarak nafaka ödemeyi bırakabilir miyim? Hayır. Kesinleşmiş nafaka kararı geçerlidir; ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir ve İİK m. 344 uyarınca tazyik hapsi gündeme gelebilir.
Çocuk nafakası da süreli hâle mi geliyor? Hayır. Karar yalnızca boşanan eşe ödenen yoksulluk nafakasına ilişkindir; iştirak nafakası kapsam dışıdır.
Erkek eş de yoksulluk nafakası alabilir mi? Evet. TMK m. 175 cinsiyet ayrımı yapmaz; şartları taşıyan her iki eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.
Boşanma davam devam ediyor, karar beni etkiler mi? Hüküm 30 Haziran 2027’den önce kurulursa mevcut düzenleme uygulanır. Daha sonra kurulacak hükümler bakımından yeni kanun ve geçiş hükümleri belirleyici olacaktır.
İlgili yazılar:
- Anlaşmalı boşanma davası: şartları, protokol ve süreç
- Medeni Kanundaki genel boşanma sebepleri
- Aile hukuku
Kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi, kararın tam metni için Anayasa Mahkemesi Karar Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivi kullanılabilir.
Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu
İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur. Nafaka dosyanızın değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçin.