Kredi veya kredi kartı borcunu ödeyemeyen pek çok kişi, maaşının veya emekli maaşının hesaba yatar yatmaz banka tarafından kesildiğini görmektedir. Maaş hesabına banka blokesi, banka ve finans hukukunda en çok şikâyet edilen uygulamalardan biridir. Bankanın bu kesintiyi icra takibi yapmadan, doğrudan sözleşmedeki “takas ve mahsup” yetkisine dayanarak yapması ciddi hukuki tartışmalara yol açmıştır.
Bu tartışma 2025 yılında Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararıyla önemli ölçüde netleşmiştir. Bu yazıda maaş ve emekli maaşı yönünden güncel durumu ve borçlunun haklarını ele alıyoruz.
Maaş Haczinin Yasal Sınırı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 83 uyarınca maaşlar, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dışında kalmak üzere haczedilebilir. Uygulamada maaş haczi, maaşın dörtte birinden az olmamak üzere belirlenir. Nafaka alacakları hariç olmak üzere alacaklı, maaşın tamamını haczedemez.
İİK m. 83/a ise haczedilemeyecek mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların geçersiz olduğunu düzenlemektedir. Banka kredi sözleşmelerindeki takas ve mahsup hükümleri bu nedenle uzun süre tartışma konusu olmuştur.
Çalışanın Maaşı: Bankanın Tek Taraflı Kesintisi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.11.2020 tarihli, 2017/(13)3-672 E., 2020/840 K. sayılı kararında, kredi sözleşmesindeki takas ve mahsup yetkisine dayanılarak maaş hesabından yapılan kesintilerin İİK m. 83/a karşısında geçersiz olduğunu kabul etmiştir. Karara göre maaş hesabı sahibinin açık izni bulunmadıkça, bankanın maaş haczi sınırları dışında kesinti yapması mümkün değildir.
Bu nedenle çalışanların maaş hesabından, icra takibi yapılmaksızın maaşın tamamına el konulması şeklindeki uygulamalara karşı iade talebinde bulunulabilir.
Emekli Maaşı: 2025 Tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı
Emekli maaşları 5510 sayılı Kanun m. 93 uyarınca kural olarak haczedilemez. Yargıtay’ın bazı daireleri, bankanın emekli maaşına önceden alınan muvafakate dayanarak bloke koymasını İİK m. 83/a gereğince geçersiz sayarken, diğer daireler sözleşme serbestisi gereği bu muvafakati geçerli kabul ediyordu.
Bu içtihat aykırılığı, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 21.03.2025 tarihli, 2022/2 E., 2025/1 K. sayılı kararıyla giderilmiştir (Resmî Gazete: 17.07.2025, S. 32958). Karara göre tüketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatlarına dayanılarak bankanın emekli maaşına doğrudan bloke koyması mümkündür. İçtihadı birleştirme kararları tüm mahkemeleri bağladığından, emekli maaşı yönünden uygulama bu karar doğrultusunda şekillenecektir.
| Durum | Güncel hukuki durum |
| İcra takibiyle maaş haczi | Maaşın en az 1/4’ü oranında haciz mümkün (İİK m. 83) |
| Çalışan maaşına sözleşmeye dayalı tek taraflı kesinti | Açık izin yoksa geçersiz (YHGK 2020/840 K.) |
| Emekli maaşına tüketici kredisi nedeniyle bloke | Rıza ve talimat varsa mümkün (YİBBGK 2025/1 K.) |
| Emekli maaşına icra yoluyla haciz | Kural olarak mümkün değil (5510 s. K. m. 93) |
Borçlu Ne Yapabilir?
- Bankaya verilmiş olan takas-mahsup talimatının kapsamı Talimatın tüketici kredisine mi, kredi kartına mı yoksa ticari krediye mi ilişkin olduğu sonucu değiştirebilir.
- Haksız kesinti yapıldığı tespit edilirse kesilen tutarların iadesi için bankaya başvurulmalı, sonuç alınamazsa Tüketici Hakem Heyeti’ne veya Tüketici Mahkemesi’ne gidilmelidir.
- Maaşın başka bir bankaya taşınması tek başına çözüm değildir. Mevcut bankaya verilen talimatlar ve devam eden icra takipleri birlikte değerlendirilmelidir.
- Bankayla yapılandırma görüşmesi yapılması, hem blokenin kaldırılması hem de icra masraflarının önlenmesi açısından çoğu zaman en hızlı çözümdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Banka kredi kartı borcu için maaşımın tamamını kesebilir mi?
Çalışanların maaşı yönünden açık izin yoksa banka, icra takibi dışında maaşın tamamına el koyamaz. Somut sözleşme ve verilen talimatlar ayrıca incelenmelidir.
2025 tarihli İBBGK kararı tüm emeklileri etkiler mi?
Karar, tüketici kredisi nedeniyle verilmiş hapis, takas ve mahsup rızasına ilişkindir. Bu rızanın verilmediği veya farklı nitelikteki borçlar yönünden ayrıca değerlendirme gerekir.
Maaşıma icra yoluyla haciz konuldu, ne kadar kesilir?
İcra müdürlüğü, maaşın en az dörtte biri oranında kesinti yapılmasına karar verir. Birden fazla haciz varsa sıraya konulur.
Emekli maaşıma icra müdürlüğü haciz koyabilir mi?
Emekli maaşları kural olarak haczedilemez. Nafaka borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları gibi kanunda sayılan istisnalar saklıdır.
Haksız kesilen tutarları geri alabilir miyim?
Evet. Kesintinin hukuka aykırı olduğunun tespiti hâlinde kesilen tutarların faiziyle birlikte iadesi talep edilebilir.
İlgili yazılar
- İnternet Bankacılığı Dolandırıcılığı: Bankanın Sorumluluğu ve Paranın İadesi
- Banka Kredisinde Kefalet: Kefilin Sorumluluğu, Eş Rızası ve Geçersizlik Halleri
- Kredi Masrafları, Erken Ödeme ve Sigorta Dayatması: Bankadan Hangi Ücretler Geri Alınabilir?
İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamakta olup yayım tarihindeki mevzuat ve içtihatlar esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuat ve içtihatlarda zaman içinde değişiklik olabileceğinden, somut uyuşmazlığınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
Maaş hesabınızdan yapılan kesintilerin değerlendirilmesi için iletişim sayfamız üzerinden bizimle irtibata geçebilirsiniz.