“İmar affı çıktı mı?” sorusu, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapısı bulunan taşınmaz sahipleri açısından güncelliğini koruyan bir konudur. Bu yazıda imar barışı kavramı, Yapı Kayıt Belgesi’nin sağladığı haklar ve sınırlar ile 2026 yılı itibarıyla mevcut durum genel hatlarıyla açıklanmaktadır. Ruhsatsız yapılara uygulanan yaptırımlar için <a href=”/kacak-yapi-ruhsatsiz-yapi”>kaçak yapı</a> yazımıza bakabilirsiniz.
İmar Barışı Nedir?
İmar barışı, imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş yapıların, belirli bir tarihe kadar olan kısmının belirli bir bedel karşılığında kayıt altına alınmasını sağlayan geçici bir düzenlemedir. Türkiye’de bu kapsamdaki son kapsamlı uygulama, 2018 yılında 3194 sayılı İmar Kanunu</a>’na eklenen geçici 16. madde ile hayata geçirilmiş ve bu kapsamda milyonlarca yapı için Yapı Kayıt Belgesi (YKB) düzenlenmiştir. Başvurular belirli bir süreyle sınırlı tutulmuş; bu süre dolduktan sonra yeni başvuru alınmamıştır.
Yapı Kayıt Belgesi Ne İşe Yarar?
Yapı Kayıt Belgesi, alındığı tarihten önceki imara aykırılıklar bakımından belirli haklar sağlar:
- Belge kapsamındaki yapıya ilişkin yıkım kararlarını ve idari para cezalarını durdurur;
- Yapıya elektrik, su ve doğalgaz aboneliği yapılmasına imkân tanır;
- Belirli koşulların sağlanması hâlinde, yapının bulunduğu taşınmazın malik ile paylaşımı ya da kat mülkiyetine geçiş gibi işlemlerin önünü açabilir.
Mevcut bir belgenin durumu, <a href=”https://www.turkiye.gov.tr” target=”_blank” rel=”noopener”>e-Devlet</a> üzerindeki Yapı Kayıt Belgesi sorgulama hizmetinden kontrol edilebilir.
Yapı Kayıt Belgesi Neyi Sağlamaz?
Yapı Kayıt Belgesi’nin sağladığı korumanın sınırları, uygulamada çoğu zaman gözden kaçırılır. Öncelikle bu belge, bir ruhsat değildir ve yapıyı imar planına uygun hâle getirmez. Kazanılmış (müktesep) bir imar hakkı doğurmaz; yapı yeniden yapılmak istendiğinde, o tarihte yürürlükte olan imar planı ve <a href=”/imar-durumu-belgesi-imar-capi”>imar durumu</a> koşulları geçerli olur.
Ayrıca belge, yapının statik güvenliği veya deprem dayanıklılığı konusunda hiçbir teknik garanti içermez. Belge geçici niteliktedir; ilgili taşınmaz bir imar uygulamasına konu olduğunda ya da yapı ortadan kalktığında, kaydın hukuki etkisi de sona erebilir.
Yapı Kayıt Belgesi Hangi Hâllerde İptal Edilir?
Yapı Kayıt Belgesi, her koşulda kalıcı bir güvence değildir. Belgenin yanlış veya eksik beyana dayandığının tespit edilmesi (örneğin yapının beyan edilenden farklı olması ya da kapsam dışı bir alanda bulunması) hâlinde belge iptal edilebilir. Belge alındıktan sonra yapıya kat eklenmesi gibi yeni aykırılıklar yapılması da iptal sebebi olabilir. İptal hâlinde, durdurulmuş olan yıkım kararları ve para cezaları yeniden uygulanabilir hâle gelir. Uygulamada, hatalı beyana dayandığı belirlenen belgelerin iptal edildiği örnekler bulunmaktadır.
2026 İtibarıyla Yeni Bir İmar Affı Var mı?
Bu yazının hazırlandığı 2026 yılı itibarıyla, 2018’deki uygulamadan sonra yürürlüğe girmiş yeni bir imar affı bulunmamaktadır. 2024 yılında Meclis’e bu yönde bir kanun teklifi sunulmuş olmakla birlikte, bu teklif henüz yasalaşmamıştır. Dolayısıyla mevcut durumda yeni bir Yapı Kayıt Belgesi başvurusu yapılması mümkün değildir.
Bu noktada bir ayrım önemlidir: Zaman zaman gündeme gelen süre uzatımları, çoğunlukla yeni bir af değil, geçmişte İmar Barışı kapsamında belge almış ancak Hazine taşınmazının satın alınması veya ödeme süreçlerini tamamlayamamış hak sahiplerine yönelik düzenlemelerdir. Bu tür düzenlemeler, daha önce belge almamış kişilere yeni bir başvuru hakkı tanımaz. Konuya ilişkin “yeni imar affı çıktı” biçimindeki söylentiler yerine, <a href=”https://www.resmigazete.gov.tr” target=”_blank” rel=”noopener”>Resmî Gazete</a> ve ilgili idarelerin resmi duyurularının esas alınması gerekir.
Yapı Kayıt Belgeli Taşınmaz Alırken
Yapı Kayıt Belgesi bulunan bir taşınmaz satın alınırken; belgenin geçerlilik durumu, yapının imar planındaki konumu ve ileride bir imar uygulaması hâlinde doğabilecek riskler dikkatle değerlendirilmelidir. Bu tür bir alımda göz önünde bulundurulması gereken diğer hususlar için <a href=”/arsa-aliminda-hukuki-riskler”>arsa/taşınmaz alımında hukuki riskler</a> yazımıza bakabilirsiniz. Belgenin tapuya şerh edilmiş olması dahi, bir imar uygulaması karşısında sınırlı bir koruma sağlar.
Sonuç
İmar barışı ve Yapı Kayıt Belgesi, geçmişteki imara aykırılıklar için önemli ancak sınırlı bir koruma sağlamıştır. Belgenin bir ruhsat olmadığı, müktesep imar hakkı doğurmadığı ve belirli hâllerde iptal edilebileceği unutulmamalıdır. 2026 itibarıyla yeni bir af bulunmadığından, ruhsatsız yapıların yasal güvenceye kavuşturulması ancak mevcut hukuki mekanizmalar çerçevesinde mümkündür.
Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu
——————————–
*İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içesinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.