Mirasın reddi, mirasçının mirasbırakandan kalan tüm hak ve borçları kabul etmediğini sulh hukuk mahkemesine beyan etmesidir. Türk Medeni Kanunu m. 605-618 arasında düzenlenir ve kural olarak üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Süresinde reddetmeyen mirasçı, mirası borçlarıyla birlikte kazanmış olur.
Uygulamada en ağır sonuç doğuran hatalar, sürenin kaçırılması ve süre içinde tereke mallarının kullanılması veya satılmasıdır. Bu davranışlar, ret hakkını ortadan kaldırabilir ve mirasçıyı mirasbırakanın borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu hâle getirir. Aşağıda reddin şartlarını, usulünü ve sonuçlarını miras hukuku uygulaması ışığında ele alıyoruz.
Kimler Mirası Reddedebilir? (TMK m. 605)
Yasal mirasçılar (altsoy, eş, ana-baba ve kardeşler gibi) ile vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır; mirasın bir kısmını kabul edip diğer kısmını reddetmek mümkün değildir.
Üç Aylık Süre Ne Zaman Başlar? (TMK m. 606)
| Mirasçı türü | Sürenin başlangıcı |
|---|---|
| Yasal mirasçı | Mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarih |
| Mirasçı olduğunu sonradan öğrenen yasal mirasçı | Mirasçılığını öğrendiği tarih (ispat yükü mirasçıdadır) |
| Atanmış mirasçı | Vasiyetnamenin kendisine resmen bildirildiği tarih |
| Önceki mirasçının reddi üzerine mirasçı olan kişi | Reddi öğrendiği tarih |
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir (TMK m. 615). Ancak bu talep de gecikmeden yapılmalıdır.
Uygulama notu: Ret süresi içinde terekeye ait işlere karışan, olağan yönetim dışında işlem yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası artık reddedemez (TMK m. 610). Aracın satılması, banka hesabındaki paranın çekilmesi veya kira gelirinin tahsili bu kapsamda değerlendirilebilir. Ret kararı verilinceye kadar tereke mallarına dokunulmamalıdır.
Ret Nasıl Yapılır?
Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır (TMK m. 609). Mahkeme beyanı ret kütüğüne yazar ve mirasçıya bir belge verir. Dilekçeye nüfus kaydı ve mirasçılık belgesi eklenir; harç maktudur.
Mirasın Hükmen Reddi (TMK m. 605/2)
Mirasbırakanın ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre aranmaz. Mirasçı, tereke alacaklılarına karşı hükmen reddin tespiti davası açabilir ya da kendisine karşı başlatılan icra takibinde bunu ileri sürebilir. Borca batıklığın ispatı için tapu, banka, araç ve icra kayıtları ile bilirkişi incelemesi kullanılır; bu süreç icra ve iflas hukuku boyutuyla birlikte yürütülür.
Reddin Sonuçları
- Reddedilen pay sonraki mirasçılara geçer: Pay, reddeden hiç yokmuş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611). Çocuk mirası reddederse torunlar mirasçı olur ve onların da ayrıca reddetmesi gerekir.
- Tüm yakın mirasçılar reddederse: Tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
- Alacaklıların iptal hakkı: Borca batık bir mirasçı, kendi alacaklılarını zarara uğratmak için mirası reddederse, alacaklılar altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m. 617).
- Önceki kazandırmalar: Reddeden mirasçı, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan aldığı kazandırmalar ölçüsünde tereke alacaklılarına karşı sorumlu olabilir (TMK m. 618).
Mirasbırakanın sağlığında mirasçılardan mal kaçırdığı düşünülüyorsa, ret kararı vermeden önce muris muvazaasıihtimalinin değerlendirilmesi gerekir; çünkü ret, bu davayı açma hakkını da ortadan kaldırır.
Süreç Nasıl İşler? Adım Adım
- Terekenin araştırılması: Tapu, banka, araç, icra ve vergi kayıtlarıyla mirasbırakanın malvarlığı ve borçları tespit edilir.
- Sürenin hesaplanması: Ölümün veya mirasçılığın öğrenildiği tarih ve üç aylık sürenin son günü belirlenir.
- Tereke mallarına dokunmama: Ret kararı verilinceye kadar hiçbir tereke işlemi yapılmaz.
- Ret beyanı: Sulh hukuk mahkemesine dilekçe verilir veya sözlü beyanda bulunulur.
- Sonraki mirasçıların bilgilendirilmesi: Reddedenin çocukları da mirasçı olacağından, onlar için de ret süreci planlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirası reddedersem babamın emekli aylığını alabilir miyim? Evet. Dul ve yetim aylıkları ile lehtarı belirlenmiş sigorta tazminatları terekeye dahil değildir; mirasın reddi bu hakları etkilemez.
Üç aylık süreyi kaçırdım, ne yapabilirim? Terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu ispatlanabiliyorsa hükmen ret yoluna gidilebilir. Ayrıca haklı sebep varsa sulh hakiminden süre uzatımı istenebilir.
Mirasın sadece borçlarını reddedip evi alabilir miyim? Hayır. Ret kayıtsız şartsızdır; mirasın tamamı birlikte kabul ya da reddedilir.
Reddettikten sonra çocuklarıma borç geçer mi? Çocuklarınız reddeden sizin yerinize mirasçı olur. Onların da ayrıca ve süresi içinde mirası reddetmesi gerekir; küçükler için veli veya vasi aracılığıyla işlem yapılır.
Mirası kabul eden kardeşlerimle ortak taşınmaz nasıl paylaşılır? Mirası kabul eden mirasçılar arasında uzlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır.
İlgili yazılar:
- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası
- Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu)
- Miras hukuku
Kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi, içtihat için Yargıtay Karar Arama kullanılabilir.
Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu
İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur. Ret sürecinizin değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçin.