| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Marka Hukuku | , , , , , , ,

Markanın Kullanılmaması Nedeniyle İptali: SMK m. 9 ve m. 26 Işığında Ciddi Kullanım

Marka hakkı, sadece tescille değil, markanın fiilen kullanılmasıyla korunan bir haktır. 6769 sayılı SMK, tescilli markanın belirli bir süre kullanılmamasını bir iptal nedeni olarak düzenler. Böylece marka sicilinin kullanılmayan markalarla dolması ve haksız marka blokajları önlenir. Bu yazıda markanın kullanılmaması nedeniyle iptalin şartlarını, ciddi kullanım kavramını, ispat yükünü ve Yargıtay kararlarını ele alıyoruz. Konunun ticari boyutu için marka hukuku ve fikri mülkiyet hukukusayfalarımız yol gösterici olabilir.

Yasal Çerçeve: SMK m. 9 ve m. 26

SMK m. 9 uyarınca, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan, tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından marka sahibi tarafından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir. İptal hâlleri ve talep usulü ise m. 26’da düzenlenmiştir. Önemli bir değişiklik olarak, iptal talebini karara bağlama yetkisi 10 Ocak 2024 tarihinden itibaren TÜRKPATENT’e geçmiştir; bu tarihten önce ise yetki Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerine aitti.

“Ciddi Kullanım” Ne Anlama Gelir?

Ciddi kullanım; markanın, ait olduğu mal veya hizmet için pazar payı yaratacak, piyasayı etkileyecek şekilde ve amacına uygun olarak gerçek biçimde kullanılmasıdır. Göstermelik, sembolik veya yalnızca hakkı korumaya yönelik cılız kullanımlar ciddi kullanım sayılmaz. Yargıtay 11. HD, E. 2014/13659, K. 2014/19032 sayılı kararında, yalnızca 2 adet faturaya dayanan kullanımın pazar payı yaratacak nitelikte ve ciddi kullanım sayılamayacağına hükmetmiştir. Buna karşılık, markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması veya yalnızca ihracat amacıyla mal ve ambalajlarda kullanılması da kanunen “kullanma” kabul edilir.

Uygulama notu: İptal davalarında ispat yükü, markasını kullandığını göstermesi gereken marka sahibindedir. Bu nedenle faturalar, reklam materyalleri, tabela, fuar-katılım belgeleri, ticari defterler ve satış kayıtları gibi kullanımı somutlaştıran delillerin düzenli olarak arşivlenmesi büyük önem taşır. Delil sunamayan marka sahibi, markasını kaybetme riskiyle karşılaşır.

Haklı Sebep Kavramı

Markanın kullanılmaması, marka sahibinin iradesi dışındaki haklı bir sebebe dayanıyorsa iptal kararı verilmez. Ancak Yargıtay, haklı sebep kavramını dar yorumlar. Örneğin şirketin iflas etmiş olması, tek başına haklı sebep sayılmamıştır; zira iflas idaresi markayı lisansa konu edebilecekken bunu yapmamıştır. Benzer şekilde, fabrikanın istimlak edilmiş olması iddiası da somut olayda haklı sebep olarak kabul edilmemiştir. Haklı sebep, marka sahibinin denetimi dışında, kullanmayı gerçekten imkânsız kılan olağanüstü hâllerle sınırlıdır.

İptalin Sonuçları

İptal kararı kural olarak ileriye etkilidir; yani markanın iptaline karar verildiği andan itibaren hüküm doğurur ve tescil, geçmişteki dönem için geçerliliğini korur. Karar kesinleştikten sonra marka sicilden terkin edilir ve durum Bültende yayımlanır. Kısmen kullanılan markalarda, yalnızca kullanılmayan mal veya hizmet sınıfları yönünden kısmi iptal de mümkündür. Bu tür uyuşmazlıklarda uzlaşma imkânları için alternatif uyuşmazlık çözüm yolları değerlendirilebilir.

Marka sicili, iptal başvurusu ve yayım işlemleri için TÜRKPATENT↗resmi kaynaktır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Markamı kullanmıyorum, otomatik olarak iptal olur mu? Hayır. İptal için bir ilgilinin talepte bulunması ve yasal sürecin işletilmesi gerekir; kendiliğinden iptal söz konusu değildir.

Kaç yıl kullanmazsam iptal riski doğar? Tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi kullanım yoksa veya kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilmişse iptal gündeme gelir.

Sosyal medya ve e-ticaret görünürlüğü kullanım sayılır mı?Piyasada gerçek bir kullanımı gösteriyorsa dikkate alınabilir; ancak tek başına yeterli olup olmadığı somut olaya göre değerlendirilir.

İptal talebi nereye yapılır? 10 Ocak 2024’ten itibaren iptal talepleri kural olarak TÜRKPATENT’e yapılır.

Sonuç

Markanın kullanılmaması nedeniyle iptali; ciddi kullanımın ispatı, haklı sebebin değerlendirilmesi ve delil yönetimi bakımından teknik bir alandır. Hem marka sahibinin hakkını korumak hem de haksız blokajları kaldırmak için sürecin doğru yürütülmesi gerekir. Bu nedenle iptal talebi veya savunması aşamasında marka hukuku ile dava ve uyuşmazlık çözümüalanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Makaleler, Marka Hukuku | , , , , , ,

Markanın Hükümsüzlüğü ve Kötüniyetli Tescil: SMK m. 25

Tescil edilmiş bir markanın, tescil şartlarını baştan taşımadığının anlaşılması hâlinde mahkeme kararıyla sicilden silinmesi markanın hükümsüzlüğü kurumuyla mümkündür. 6769 sayılı SMK m. 25, hükümsüzlük hâllerini düzenler ve bu hâller arasında en güçlü dayanaklardan biri kötüniyetli tescildir. Bu yazıda hükümsüzlük davasının şartlarını, kötüniyet kavramını, 5 yıllık hak düşürücü sürenin istisnasını ve sessiz kalma yoluyla hak kaybını Yargıtay kararları ışığında ele alıyoruz. Konunun sözleşmesel ve ticari boyutu için marka hukuku ve ticaret ve şirketler hukuku sayfalarımızdan yararlanabilirsiniz.

Hükümsüzlük ile İptal Arasındaki Fark

Hükümsüzlük, markanın tescil anındaki bir sakatlığa dayanır ve kural olarak geçmişe etkili sonuç doğurur; yani marka baştan itibaren hiç tescil edilmemiş sayılır. İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan bir nedene (örneğin kullanılmama) dayanır ve ileriye etkili sonuç doğurur. Hükümsüzlük davaları Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde görülür ve bu davada TÜRKPATENT taraf gösterilmez.

Kötüniyetli Tescil ve Dürüstlük Kuralı

Kötüniyetli tescil; bir kişinin, başkasının markasından haksız yararlanmak, onu engellemek veya piyasada karışıklık yaratmak amacıyla marka başvurusu yapmasıdır. Yargıtay, kötüniyetin Türk Medeni Kanunu m. 2’de düzenlenen dürüstlük kuralına aykırılık oluşturduğunu kabul eder. Günümüzün teknik şartlarında, aynı sektörde faaliyet gösteren bir tacirin, sektörünün tanınmış markalarından habersiz olması hayatın olağan akışına aykırı sayılır; bu nedenle tanınmış markanın aynısının veya benzerinin tescili kuvvetli bir kötüniyet karinesi doğurabilir.

Uygulama notu: Yargıtay’a göre bir markanın tanınmış olması, tek başına kötüniyetin kabulü için her zaman yeterli değildir. Kötüniyet, somut olayın koşullarına (tarafların aynı sektörde olması, önceki ticari ilişki, başvurunun zamanlaması gibi) göre değerlendirilir. Bu nedenle kötüniyet iddiası, güçlü ve somut delillerle desteklenmelidir.

5 Yıllık Hak Düşürücü Süre ve Kötüniyet İstisnası

Nispi ret nedenlerine dayalı hükümsüzlük davaları, kural olarak markanın tescil tarihinden itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Ancak Yargıtay’ın istikrarlı içtihadına göre bu süre kötüniyetli tescillerde uygulanmaz. Kötüniyetle marka tescil eden kişinin, bu hukuka aykırı eyleminden doğan bir süre korumasından yararlanması hukukun ruhuna aykırı görülmüştür. Nitekim Yargıtay 11. HD, E. 2023/6469 sayılı kararında, kötüniyetli tescil hâlinde 5 yıllık hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini ve hükümsüzlük davasının süreye bağlı olmaksızın açılabileceğini teyit etmiştir.

Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı (SMK m. 25/6)

SMK m. 25/6 uyarınca, marka sahibi sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl boyunca sessiz kalmışsa, bu markayı hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez. Ancak bu istisnanın da bir istisnası vardır: sonraki tarihli tescil kötüniyetli ise, sessiz kalma yoluyla hak kaybı savunması işlemez. Yargıtay 11. HD, E. 2024/3572 sayılı kararında, ilk derece mahkemesinin kötüniyeti ispatlamış olmasının, otomatik olarak sessiz kalmaya dayalı hak kaybı savunmasını çürüttüğünü kabul etmiştir. Bu davalarda uzlaşma yollarının değerlendirilmesi için alternatif uyuşmazlık çözüm yolları da gündeme gelebilir.

Tescil kayıtları, itiraz ve YİDK süreçleri için TÜRKPATENT↗ resmi kaynaktır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Hükümsüzlük davasını kim açabilir? Menfaati bulunanlar, Cumhuriyet savcıları ve ilgili kamu kurumları; nispi ret nedenlerinde ise özellikle önceki hak sahipleri dava açabilir.

Kötüniyetli tescilde süre sınırı var mı? Hayır. Yargıtay’a göre kötüniyetli tescile karşı hükümsüzlük davası süreye bağlı olmaksızın açılabilir.

Sessiz kalma her davada geçerli mi? Hayır. Sessiz kalma yoluyla hak kaybı kural olarak nispi ret nedenlerinde uygulanır ve kötüniyetli tescilde işlemez.

Hükümsüzlük kararı ne zaman etkili olur? Kural olarak geçmişe etkilidir; marka baştan itibaren hükümsüz sayılır ve karar kesinleşince sicilden terkin edilir.

Sonuç

Markanın hükümsüzlüğü davaları; kötüniyetin ispatı, hak düşürücü sürenin hesabı ve sessiz kalma savunmasının değerlendirilmesi bakımından titiz bir hukuki çalışma gerektirir. Doğru dayanak ve delillerle yürütülmeyen bir dava, hak kaybıyla sonuçlanabilir. Bu nedenle hükümsüzlük süreçlerinde marka hukuku ve dava ve uyuşmazlık çözümüalanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Hukuki Danışmanlık, Makaleler, Marka Hukuku | , , , , , ,

Marka Hakkına Tecavüz ve Karıştırılma İhtimali (İltibas)

Bir markanın ayırt edici gücü, onu başka teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden ayıran en temel değerdir. Bu değerin izinsiz kullanılması marka hakkına tecavüz oluşturur ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında hukuki ve cezai yaptırımlara tabidir. Tecavüzün belirlenmesinde Yargıtay’ın onlarca yıldır istikrarla uyguladığı temel ölçüt ise karıştırılma ihtimali (iltibas)’dir. Bu yazıda iltibas kavramını, SMK m. 7 kriterlerini, tecavüzün sonuçlarını ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ele alıyoruz. Konunun daha geniş çerçevesi için marka hukukuve fikri mülkiyet hukuku sayfalarımız yol gösterici olabilir.

Karıştırılma İhtimali (İltibas) Nedir?

Karıştırılma ihtimali; bir işaretin, tescilli bir markayla görsel, işitsel veya anlamsal benzerliği nedeniyle, halk nezdinde iki işaretin aynı işletmeye ait olduğu ya da işletmeler arasında idari-ekonomik bir bağ bulunduğu izlenimi yaratmasıdır. SMK m. 7 uyarınca marka sahibi, izni olmaksızın markasıyla aynı veya benzer işaretlerin, aynı ya da benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali doğuracak şekilde kullanılmasını önleme hakkına sahiptir. Önemli olan fiili bir karışıklığın gerçekleşmesi değil, karışıklık ihtimalinin bulunmasıdır.

Yargıtay’ın Değerlendirmede Kullandığı Ölçütler

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, iltibas değerlendirmesini bütünsel bir bakışla yapar. Bu değerlendirmede işaretler arasındaki görsel, işitsel ve anlamsal benzerlik ile markaların tescilli olduğu mal veya hizmet sınıflarının aynı veya benzer olup olmadığı birlikte incelenir. Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre, ortalama tüketici markayı bir bütün olarak algılar ve ayrıntıları karşılaştırmaz; bu nedenle markanın esaslı (baskın) unsurubelirleyicidir. Nitekim Yargıtay 11. HD, E. 2023/5001, K. 2024/1953 sayılı kararında, markanın esaslı unsurları karıştırılmaya elverişliyse, ayırt edici niteliği düşük ek ibarelerin dahi karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırmayacağına hükmetmiştir.

Uygulama notu: Bir markaya “İstanbul”, “Grup”, “Ltd.” gibi tali unsurlar eklenmesi çoğu zaman iltibası ortadan kaldırmaz. Esas unsur benzer olduğu sürece, eklenen zayıf ibareler tüketicinin markaları ilişkilendirmesini engellemez. Bu husus özellikle seri marka ve tanınmış marka uyuşmazlıklarında önem taşır.

Ticaret Unvanının Markasal Kullanımı

Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, bir ticaret unvanının veya alan adının marka gibi kullanılmasıdır. Yargıtay, bir ticaret unvanının yalnızca resmi belgelerde ve sicilde kullanılmasını kural olarak tecavüz saymaz. Ancak unvanda yer alan ayırt edici ibarenin ürün ambalajlarında, kataloglarda, tabelalarda, sosyal medyada veya alan adında marka gibi kullanılması ve bunun tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali yaratması hâlinde marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet doğar. Yargıtay 11. HD, unvanın uzun süre kullanılmış olmasının dahi, markasal kullanımdan doğan tecavüzü meşru hâle getirmeyeceğini vurgulamıştır. Bu tür uyuşmazlıkların rekabet boyutu için rekabet hukuku ve ticaret ve şirketler hukuku alanlarımız da devreye girer.

Tecavüzün Sonuçları: Men, El Koyma ve Tazminat

Marka hakkına tecavüz hâlinde marka sahibi; tecavüzün tespitini, durdurulmasını (men) ve önlenmesini, taklit ürünlere el konulmasını, maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatını talep edebilir. Yargıtay, maddi tazminatın ispatının güç olduğu hâllerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 50 uyarınca hâkimin hakkaniyete uygun bir tazminata hükmedebileceğini kabul etmektedir. Tazminatın hesabı, marka sahibinin talebine göre yoksun kalınan kazanç, lisans bedeli veya tecavüz edenin elde ettiği net kazanç üzerinden yapılabilir. Tazminat sürecinin genel esasları için tazminat hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Güncel mevzuat ve tescil işlemleri için Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT)↗ resmi kaynaktır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Marka tescilli değilse tecavüz davası açabilir miyim? Kural olarak SMK korumasından tescilli markalar yararlanır; ancak önceye dayalı gerçek hak sahipliği ve haksız rekabet hükümleri belirli koşullarda tescilsiz işaret sahibine de koruma sağlayabilir.

İki marka farklı sınıflarda tescilliyse yine iltibas olur mu? Kural olarak mal/hizmet sınıfının aynı veya benzer olması aranır. Ancak tanınmış markalarda farklı sınıflarda dahi koruma gündeme gelebilir.

Sosyal medyadaki kullanım tecavüz sayılır mı? Evet. Yargıtay içtihatlarına göre sosyal medya hesaplarında yapılan markasal kullanımlar da tecavüz davasına konu olabilir.

Dava açmadan önce ne yapılmalı? Tecavüzün tespiti, delillerin (ekran görüntüsü, fatura, ürün örneği) toplanması ve gerektiğinde ihtiyati tedbir talebi önem taşır.

Sonuç

Marka hakkına tecavüz davaları; iltibasın bütünsel değerlendirmesi, esas unsurun tespiti, sınıf benzerliği ve tazminatın hesabı nedeniyle teknik bir uzmanlık alanıdır. Yanlış kurgulanan bir dava, hak kaybına ve yargılama giderlerine yol açabilir. Bu nedenle tecavüz iddiası ve savunma aşamasında marka hukuku ile dava ve uyuşmazlık çözümü alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Makaleler, Spor Hukuku | , , , , , , , ,

Sporcuların Kişisel Verilerinin Korunması: KVKK, Sağlık Verisi ve Doping Kayıtları

Sporcular; sağlık muayeneleri, doping kontrolleri, performans ölçümleri, transfer işlemleri ve yayın faaliyetleri nedeniyle yoğun biçimde kişisel veriişlenen kişilerdir. Bu verilerin önemli bir kısmı, hukuken daha güçlü korunan özel nitelikli (hassas) veri kategorisindedir. Bu yazıda sporcuların kişisel verilerinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında korunmasını, sağlık ve doping kayıtlarının hukuki rejimini, yurt dışına aktarımı ve 2024 yılındaki KVKK değişikliğinin etkilerini ele alıyoruz. Konunun uzmanlık boyutu için kişisel verilerin korunması ve genel çerçeve için spor hukuku sayfalarımız yol gösterici olabilir.

Sporcu Verileri Neden Hassastır?

KVKK, kişisel verileri işlerken belirli ilkelere (hukuka uygunluk, amaçla bağlılık, ölçülülük, güncellik ve sınırlı süreyle saklama) uyulmasını zorunlu kılar. Sporcu bağlamında işlenen verilerin çoğu sağlık verisi niteliğindedir: sakatlık geçmişi, tıbbi testler, doping kontrol sonuçları. Bunlara ek olarak biyometrik ve performans verileri (nabız, GPS, kondisyon ölçümleri) de işlenmektedir. Sağlık ve biyometrik veriler, KVKK’da özel nitelikli verisayıldığından daha sıkı korumaya tabidir.

Özel Nitelikli Verilerin İşlenmesi ve 2024 Değişikliği

Özel nitelikli veriler kural olarak ilgilinin açık rızası ile ya da kanunda öngörülen sınırlı hâllerde işlenebilir. 7499 sayılı Kanun’la yapılan ve 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren değişiklikle, özel nitelikli verilerin işlenme şartları yeniden düzenlenmiş; sağlık verileri bakımından açık rıza dışındaki işleme hâlleri belirli koşullara bağlanmıştır. Bu nedenle kulüplerin ve federasyonların veri işleme süreçlerini güncel mevzuata uyarlaması gerekir. Güncel mevzuat ve rehberler için Kişisel Verileri Koruma Kurumu↗resmi kaynaktır.

Açık rıza yeterli değildir: Açık rıza tek başına her işlemeyi meşru kılmaz. İşleme; aydınlatma yükümlülüğü, amaçla sınırlılık ve veri güvenliği tedbirleriyle birlikte bütüncül biçimde değerlendirilmelidir.

Doping Kayıtları ve Uluslararası Aktarım

Doping kontrol verileri, uluslararası sistemler (örneğin ADAMS) üzerinden işlenip paylaşıldığından, yurt dışına veri aktarımı kuralları önem kazanır. 2024 değişikliğiyle yurt dışına aktarım rejimi de yeniden düzenlenmiş; yeterlilik kararı, uygun güvenceler (standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları) ve istisnai hâller çerçevesinde aktarıma imkân tanınmıştır. Sporcu verilerinin uluslararası federasyon ve laboratuvarlarla paylaşımı bu kurallara uygun yürütülmelidir.

Elektronik Bilet, Kamera ve Taraftar Verileri

Sadece sporcular değil, taraftarlar da veri işlemenin muhatabıdır. Elektronik bilet sistemleri, stadyum kamera (MOBESE/CCTV) uygulamaları ve giriş kontrolü kapsamında işlenen veriler, KVKK ilkelerine ve aydınlatma yükümlülüğüne tabidir. Bu alandaki uygulamalar, veri minimizasyonu ve güvenlik tedbirleri bakımından titizlikle kurgulanmalıdır.

Veri İhlali ve Sporcunun Hakları

Sporcular; verilerine erişme, düzeltme, silme ve işlemeye itiraz gibi haklara sahiptir. Hukuka aykırı işleme veya veri ihlali hâlinde veri sorumlusuna başvuru, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet ve koşulları oluştuğunda tazminat yolları gündeme gelir. Dijital ortamdaki ihlaller bakımından bilişim hukuku boyutu da değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Sporcunun sağlık verisi özel nitelikli veri mi? Evet; sağlık ve biyometrik veriler KVKK’da özel nitelikli veri sayılır ve daha sıkı korumaya tabidir.

Doping verileri yurt dışına aktarılabilir mi? KVKK’nın yurt dışına aktarım kuralları (yeterlilik kararı, uygun güvenceler, istisnalar) çerçevesinde aktarılabilir.

Açık rıza her zaman gerekli mi? Özel nitelikli verilerde kural açık rızadır; ancak kanunda öngörülen sınırlı hâllerde açık rıza aranmadan işleme mümkün olabilir.

Veri ihlalinde ne yapabilirim? Veri sorumlusuna başvurabilir, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunabilir ve koşulları varsa tazminat talep edebilirsiniz.

Sonuç

Sporcuların kişisel verilerinin korunması; sağlık verisinin hassasiyeti, uluslararası veri paylaşımı ve 2024 KVKK değişikliği nedeniyle özel bir uzmanlık gerektirir. Kulüpler ve federasyonlar için uyum programlarının kurulması, sporcular için ise haklarının etkin kullanımı önemlidir. Bu nedenle kişisel verilerin korunması ve spor hukuku alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Makaleler, Spor Hukuku | , , , , , , , ,

E-Spor (Esports) Hukuku: Sporcu Sözleşmeleri, Lisans ve Uyuşmazlık Çözümü

Dijital oyunların rekabetçi biçimde oynandığı e-spor (esports), Türkiye’de hızla büyüyen ve artık ayrı bir spor dalı olarak kabul edilen bir alandır. Sektörün büyümesi, e-sporcu sözleşmeleri, lisans ve transfer işlemleri, telif hakları ve uyuşmazlık çözümü gibi başlıklarda hukuki ihtiyaçları da beraberinde getirmiştir. Bu yazıda e-spor hukukunun kaynaklarını, TESFED (Türkiye E-Spor Federasyonu) düzenlemelerini, sözleşme ve lisans esaslarını ve uyuşmazlıkların çözümünü ele alıyoruz. Sözleşmesel boyut için sözleşme hukuku ve dijital boyut için bilişim hukuku sayfalarımız yol gösterici olabilir.

E-Spor Hukuku Nedir?

E-spor hukuku; elektronik ortamda bireysel veya takım halinde yürütülen rekabetçi oyun faaliyetlerine uygulanan kuralların bütünüdür. Türkiye’de e-spor, Gençlik ve Spor Bakanlığı çatısı altında ayrı bir federasyonaracılığıyla yönetilmektedir. Alan, çok katmanlı bir yapıya sahiptir: doğrudan federasyon düzenlemeleri, genel spor mevzuatı, iş/sözleşme hukuku ve fikri mülkiyet kuralları bir arada uygulanır.

Kurumsal Yapı: TESFED ve Ana Statü

Türkiye’de e-spor faaliyetleri, bağımsız statüye kavuşan Türkiye E-Spor Federasyonu (TESFED) tarafından yürütülür. Federasyonun güncel Ana Statüsü 2025 yılında yenilenmiştir. TESFED; lisans, vize ve transfer talimatları ile disiplin talimatı gibi düzenlemeler aracılığıyla kulüplerin ve sporcuların faaliyetlerini kurala bağlar. Güncel mevzuat için TESFED resmî sitesi↗ ve federasyon yapısı için Gençlik ve Spor Bakanlığı↗ kaynak niteliğindedir.

E-Sporcu Sözleşmeleri

E-sporcu ile kulüp arasındaki ilişki yazılı bir sözleşmeyle kurulur ve tescil için federasyona sunulur. Sözleşmede tarafların hak ve yükümlülükleri, ücret, süre, performans beklentileri, yayın ve içerik hakları ile fesih ve cezai şart hükümleri açıkça düzenlenmelidir. Çalışma ilişkisi boyutunda, e-sporcular bakımından iş ve işçi hukuku ile Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirilir.

Reşit olmayan oyuncular: E-sporda oyuncuların önemli bir kısmı 18 yaşından küçüktür. Küçüklerle yapılan sözleşmelerde yasal temsilcinin izni/icazeti alınmalı; çocuğun eğitimi, çalışma koşulları ve korunması özenle gözetilmelidir.

Telif, Yayın ve Kişisel Veriler

E-spor, üzerinde oynanan oyunların fikri mülkiyet hakları, turnuva ve yayın hakları ile yayıncı platform sözleşmeleri gibi ek katmanlar içerir. Ayrıca oyuncuların ve izleyicilerin verilerinin işlenmesi, kişisel verilerin korunması mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Uyuşmazlıkların Çözümü

E-spor uyuşmazlıkları; niteliğine göre federasyon disiplin kurulları, genel mahkemeler ve federasyonun yönetim/disiplin kararları bakımından zorunlu tahkim (GSB Tahkim Kurulu) yoluyla çözülür. Ayrıca e-spor müsabakalarında yaşanabilecek şike, teşvik primi veya şiddet olayları, genel spor mevzuatı ve 6222 sayılı Kanun kapsamında da değerlendirilebilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

E-spor Türkiye’de resmi bir spor dalı mı? Evet; e-spor, Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde ayrı bir federasyon (TESFED) aracılığıyla yönetilen bir spor dalıdır.

18 yaşından küçük oyuncu sözleşme imzalayabilir mi? Sözleşme için yasal temsilcinin izni/icazeti gerekir; küçüğün korunmasına ilişkin kurallar önceliklidir.

E-sporcu sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli? Ücret, süre, performans, yayın/içerik hakları, fesih ve cezai şart hükümleri açıkça düzenlenmelidir.

Uyuşmazlıklar nerede çözülür? Federasyon disiplin kurulları, genel mahkemeler ve yönetim/disiplin kararları için GSB Tahkim Kurulu devreye girebilir.

Sonuç

E-spor hukuku; federasyon düzenlemeleri, iş ve sözleşme hukuku, fikri mülkiyet ve veri koruma kurallarının kesiştiği, hızla gelişen bir alandır. Sözleşmelerin ve lisans süreçlerinin doğru kurgulanması, hem kulüpler hem de sporcular için hak kaybını önler. Bu nedenle spor hukuku ve bilişim hukuku alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Makaleler, Spor Hukuku | , , , , , , , ,

Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Haklı Sebeple Feshi: FIFA RSTP, Tazminat ve Diarra Kararı

Profesyonel futbolda kulüp ile futbolcu arasındaki ilişki, süreli bir iş/hizmet sözleşmesine dayanır ve sözleşme istikrarı ilkesiyle korunur. Ancak taraflardan birinin yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal etmesi hâlinde sözleşme haklı sebeple feshedilebilir. Bu alanda temel çerçeveyi FIFA Oyuncuların Statüsü ve Transferi Talimatı (RSTP) ile TFF düzenlemeleri oluşturur. Bu yazıda haklı sebep kavramını, ödenmeyen ücretler nedeniyle feshi, fesih tazminatını, sportif yaptırımları ve Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (CJEU) Diarra kararının etkisini ele alıyoruz. Sözleşmesel boyut için sözleşme hukuku ve çalışma ilişkisi için iş ve işçi hukukusayfalarımız yol gösterici olabilir.

Sözleşme İstikrarı İlkesi Nedir?

FIFA RSTP’nin temel amaçlarından biri, sözleşme istikrarını korumaktır. Buna göre taraflar, kural olarak sözleşmeyi süresinden önce ve haklı bir sebep olmaksızın tek taraflı feshedemez. Haklı sebep bulunmaksızın yapılan fesih, tazminat ve bazı hâllerde sportif yaptırım sonuçlarını doğurur.

Haklı Sebep (Just Cause)

Haklı sebep; dürüstlük kuralı çerçevesinde, taraflardan birinin sözleşmeye devamının kendisinden beklenemeyeceği ağır ihlallerin varlığıdır. Uygulamada en tipik örnek, kulübün futbolcunun ücretlerini uzun süre ödememesidir. RSTP, ödenmeyen ücretler bakımından, futbolcuya belirli koşullarla (yazılı ihtar ve bekleme süresi sonunda) haklı sebeple fesih imkânı tanıyan özel bir düzenleme içerir.

Uygulama notu: Haklı sebeple fesihte, ihtar/ihbar şartlarının ve sürelerin usulüne uygun işletilmesi belirleyicidir. Aceleci veya usulsüz bir fesih, haklı sebebi ortadan kaldırıp feshi haksız hâle getirebilir.

Haksız Feshin Sonuçları: Tazminat ve Sportif Yaptırım

Sözleşmenin haklı sebep olmaksızın feshi hâlinde, kusurlu taraf tazminatödemekle yükümlü olur. Tazminat, kalan sözleşme değeri, ücret, sözleşmenin kalan süresi ve somut olayın özellikleri gibi ölçütlere göre belirlenir. Ayrıca koruma dönemi içinde gerçekleşen haksız fesihlerde futbolcuya veya kulübe sportif yaptırım uygulanabilir. Yeni kulübün, futbolcunun sözleşmesini ihlal etmesine katkısı hâlinde müşterek sorumluluğu gündeme gelebilir.

Uyuşmazlığın Çözümü: FIFA, TFF ve CAS

Uluslararası nitelikli uyuşmazlıklar FIFA’nın uyuşmazlık çözüm organlarında (Futbol Mahkemesi/DRC), ulusal nitelikli uyuşmazlıklar ise TFF bünyesindeki Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK) ve TFF Tahkim Kuruluönünde görülür. Nihai itiraz mercii uluslararası düzeyde CAS olabilir. Güncel talimat metinleri için TFF↗ ve FIFA↗ resmi kaynaklardır.

Diarra Kararı ve RSTP’de Değişim (CJEU 2024)

Avrupa Birliği Adalet Divanı, 4 Ekim 2024 tarihli Lassana Diarra kararıyla (C-650/22), RSTP’nin haksız fesih hâlinde tazminat, yeni kulübün müşterek sorumluluğu ve uluslararası transfer sertifikasının (ITC) verilmemesine ilişkin bazı kurallarını, işçilerin serbest dolaşımı ve AB rekabet kuralları bakımından sorunlu bulmuştur. Kararın ardından FIFA, 23 Aralık 2024 tarihli 1917 sayılı Genelgesiyle RSTP’nin özellikle 14 ve 17. maddelerini etkileyen geçici bir düzenleyici çerçeve yayımlamış ve kalıcı reform için küresel bir diyalog süreci başlatmıştır. Bu nedenle güncel işlemlerde, yürürlükteki çerçevenin işlem tarihinde teyidi büyük önem taşır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kulübüm maaşımı ödemiyor; sözleşmeyi feshedebilir miyim? Belirli koşullar ve süreler sağlandığında ödenmeyen ücretler haklı sebeple fesih imkânı doğurabilir; usul kurallarına uyulması şarttır.

Haksız fesihte ne kadar tazminat ödenir? Tazminat, kalan sözleşme değeri ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir; sabit bir oran yoktur.

Yeni kulüp de sorumlu olur mu? Yeni kulübün ihlale katkısı hâlinde müşterek sorumluluk gündeme gelebilir; ancak bu kural Diarra kararı sonrası tartışmalıdır.

Uyuşmazlık nerede çözülür? Niteliğine göre FIFA organları, TFF UÇK/Tahkim Kurulu ve nihayetinde CAS yetkili olabilir.

Sonuç

Futbolcu sözleşmesinin feshi; haklı sebebin ispatı, usul kuralları, tazminatın hesabı ve hızla değişen uluslararası içtihat nedeniyle teknik bir alandır. Yanlış kurgulanan bir fesih, ciddi tazminat ve sportif yaptırım riski doğurur. Bu nedenle fesih öncesi ve uyuşmazlık aşamasında spor hukukuile dava ve uyuşmazlık çözümü alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Makaleler, Spor Hukuku | , , , , , , , ,

Doping ve Sporcunun Hukuki Sorumluluğu: WADA Kodu, Kusursuz Sorumluluk ve CAS

Sporda dürüstlük ve fırsat eşitliğinin korunmasında dopingle mücadele merkezî bir yer tutar. Bir doping ihlali; sporcunun kariyerini sona erdirebilecek uzun süreli men cezalarına, derecelerin iptaline ve ciddi itibar kaybına yol açabilir. Bu alanda temel çerçeveyi Dünya Dopingle Mücadele Kodu (WADA Kodu) ve ulusal düzeyde Türkiye Dopingle Mücadele Talimatı (TDMT) oluşturur. Bu yazıda dopingin ne olduğunu, kusursuz (katı) sorumluluk ilkesini, disiplin sürecini ve CAS’a (Spor Tahkim Mahkemesi) itiraz yolunu ele alıyoruz. Sürecin tıbbi ve sağlık boyutu için sağlık hukuku ve genel çerçeve için spor hukuku sayfalarımız yol gösterici olabilir.

Doping Nedir?

Doping, sporcunun performansını yapay olarak artırmak amacıyla yetkili spor otoritelerinin kurallarına aykırı biçimde yasaklı madde veya yöntemleri kullanması ya da WADA Kodu’nda sayılan diğer kural ihlallerini gerçekleştirmesidir. İhlal yalnızca yasaklı madde kullanımıyla sınırlı değildir; numune vermekten kaçınma, bulunabilirlik (whereabouts) yükümlülüğünün ihlali, dopingi teşvik veya gizleme gibi fiiller de kural ihlali sayılır.

Yasaklılar Listesi ve TUE

WADA tarafından her yıl 1 Ocak’ta güncellenen Yasaklılar Listesi, yasaklı madde ve yöntemleri belirler ve TDMT’nin ayrılmaz bir parçasıdır. Sağlık nedeniyle yasaklı bir maddeyi kullanması gereken sporcular, önceden başvurarak Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TUE) alabilir. Listeyi ve istisna kapsamını takip etmek, kural olarak sporcunun kendi sorumluluğundadır.

Kusursuz (Katı) Sorumluluk İlkesi

WADA Kodu’nun en belirleyici özelliği kusursuz sorumluluk (strict liability) ilkesidir. Buna göre sporcu, vücudunda bulunan her maddeden birinci derecede sorumludur; maddenin nasıl vücuda girdiğini bilmemesi ya da performans artırma kastının bulunmaması, ihlalin oluşmasını kural olarak engellemez. Kusurun bulunmaması veya azlığı, çoğunlukla ihlalin varlığını değil, yalnızca cezanın süresini etkileyebilir.

Pratik sonuç: “Haberim yoktu” savunması tek başına cezasızlık sağlamaz. Sporcunun beslenme takviyeleri, reçeteli ilaçlar ve tıbbi işlemler konusunda azami özeni göstermesi ve belgelendirmesi kritik önemdedir.

Disiplin Süreci: Numune, Analiz ve Karar

Doping kontrolünde sporcudan A ve B numuneleri alınır; analizler akredite laboratuvarlarca yapılır. Pozitif sonuç (aykırı analiz bulgusu) hâlinde sporcu bilgilendirilir, B numunesinin analizini talep etme ve savunma yapma hakkına sahiptir. Süreç boyunca geçici tedbir olarak geçici men uygulanabilir. Ulusal düzeydeki işleyiş için Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonu↗ ve küresel kurallar için WADA↗ resmi kaynaklardır.

Cezalar ve CAS’a İtiraz

İhlalin niteliğine ve sporcunun kusur derecesine göre men (hak mahrumiyeti) süreleri değişir; ağır hâllerde bu süre yıllarla ifade edilebilir, tekrar hâlinde artar. Ayrıca elde edilen dereceler ve ödüller iptal edilebilir. Ulusal disiplin/tahkim mercilerinin kararlarına karşı, uluslararası düzeyde nihai itiraz mercii kural olarak CAS (Spor Tahkim Mahkemesi)↗‘tir. Yabancı unsurlu bu süreçte milletlerarası özel hukuk boyutu da önem taşır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Yasaklı maddeyi bilmeden aldım; ceza alır mıyım? Kusursuz sorumluluk ilkesi gereği ihlal kural olarak oluşur; kusursuzluk yalnızca ceza süresini etkileyebilir.

Reçeteli ilacım yasaklı çıkarsa ne yapmalıyım? Önceden TUE (tedavi amaçlı kullanım istisnası) başvurusu yapılması gerekir; belgeler saklanmalıdır.

B numunesi analizini isteyebilir miyim? Evet, sporcunun B numunesinin analizini talep etme hakkı vardır.

Doping cezasına karşı nereye başvurabilirim? Ulusal disiplin/tahkim süreçlerinin ardından uluslararası düzeyde CAS’a başvurulabilir.

Sonuç

Doping süreçleri; kusursuz sorumluluk ilkesi, sıkı usul kuralları ve kısa itiraz süreleri nedeniyle sporcu aleyhine hızla sonuç doğurabilir. Savunmanın delilleriyle birlikte doğru kurgulanması ve sürelerin kaçırılmaması belirleyicidir. Bu nedenle bir doping isnadıyla karşılaşıldığında spor hukuku alanında ve dava ve uyuşmazlık çözümükonusunda destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Spor Hukuku | , , , , , ,

Sporda Şiddet ve Seyirden Yasaklanma: 6222 Sayılı Kanun Kapsamında Suçlar ve Haklar

Spor müsabakalarındaki güvenlik, hem seyircilerin hem de kulüplerin doğrudan etkilendiği bir alandır. 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun, stadyum içindeki ve çevresindeki taşkınlıkları önlemek amacıyla çeşitli suç ve tedbirler öngörür. Bunların en yaygını, uygulamada çoğu sporseveri etkileyen seyirden yasaklanma (seyirden men) tedbiridir. Bu yazıda 6222 sayılı Kanun kapsamındaki suçları, seyirden yasaklanma tedbirini, elektronik bilet uygulamasını ve bu kararlara karşı başvuru yollarını ele alıyoruz. Sürecin ceza boyutu için ceza hukuku ve genel çerçeve için spor hukukusayfalarımız yol gösterici olabilir.

6222 Sayılı Kanun Nedir?

6222 sayılı Kanun; spor müsabakalarında güvenliğin sağlanması, şike ve teşvik primi fiillerinin önlenmesi, yasak madde ve aletlerin spor alanlarına sokulması, tehdit veya hakaret içeren tezahürat, usulsüz seyirci girişi ve saha olayları gibi davranışların yaptırıma bağlanması amacıyla çıkarılmıştır. Kanun yalnızca stadyum içini değil; spor alanının çevresini, taraftarların toplu bulunduğu yerleri ve müsabakaya gidiş-dönüş güzergâhlarını da kapsayabilir.

Kanun Kapsamındaki Başlıca Fiiller

  • Spor alanlarına yasak madde veya alet (yanıcı, patlayıcı, kesici vb.) sokmak.
  • Müsabaka alanına usulsüz girmek veya saha içine girmek.
  • Hakaret, tehdit veya halkı kin ve düşmanlığa tahrik içeren tezahüratta bulunmak.
  • Şike ve teşvik primi ile müsabaka sonucunu etkilemeye yönelik fiiller.
  • Usulsüz bilet satışı ve elektronik bilet sisteminin kötüye kullanılması.

Seyirden Yasaklanma (Seyirden Men) Tedbiri

Seyirden yasaklanma, kişinin müsabaka ve antrenmanları izlemek amacıyla ilgili alanlara girişinin yasaklanmasıdır. Bu tedbir iki biçimde karşımıza çıkar: soruşturma aşamasında uygulanabilen idari tedbir ile mahkemece hükümle birlikte verilen adli güvenlik tedbiri. Ayrıca yasaklanan kişiye, müsabaka günlerinde en yakın kolluk birimine başvurma (imza) yükümlülüğü getirilebilir.

Sürelere dikkat: Adli güvenlik tedbiri olarak seyirden yasaklanma, kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren bir yıl geçmesiyle sona erer. Bu bir yıllık süre, ikinci kez yasaklamada üç yıl, üçüncü kez yasaklamada beş yıl olarak uygulanır.

Elektronik Bilet (E-Bilet) Uygulaması

Elektronik bilet sistemi, müsabakalara giriş ve seyirci kimliklendirmesini kayıt altına alır. Bu sistem sayesinde seyirden yasaklı kişilerin girişleri engellenebilmekte; buna karşılık uygulamada, sistemin kötüye kullanımı ya da hatalı kayıtlar nedeniyle mağduriyetler de yaşanabilmektedir. Kişisel verilerin işlenmesi boyutuyla bu sistem, veri koruma tartışmalarını da beraberinde getirir.

İtiraz ve Seyirden Men Kararının Kaldırılması

İdari nitelikteki seyirden yasaklanma kararlarına karşı, süresi içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Sürelerin kaçırılması, imza yükümlülüğüne aykırılık ya da usule ilişkin hatalar ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Ayrıca haksız uygulanan bir seyirden men nedeniyle izlenemeyen müsabakalar için, koşulları oluştuğunda idare hukuku çerçevesinde idare aleyhine tazminat yoluna gidilmesi de gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Seyirden yasaklanma kararına itiraz edebilir miyim? Evet. İdari nitelikteki karara süresi içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir; adli tedbir ise hükümle birlikte kanun yolu denetimine tabidir.

İmza yükümlülüğüne uymazsam ne olur? Müsabaka günlerindeki başvuru (imza) yükümlülüğüne aykırılık ayrı yaptırımlara ve hak kaybına yol açabilir.

Sosyal medya paylaşımları kapsamda mı? Somut olayın niteliğine göre, müsabakayla bağlantılı bazı fiiller sosyal medya üzerinden de değerlendirilebilir.

Seyirden men süresi ne kadardır? Kural olarak infaz tamamlandıktan bir yıl sonra sona erer; tekrar hâlinde bu süre üç ve beş yıla çıkar.

Haksız seyirden men için tazminat isteyebilir miyim? Koşulları oluştuğunda idare aleyhine tazminat davası açılması mümkün olabilir.

Sonuç

6222 sayılı Kanun kapsamındaki süreçler yalnızca hapis veya adli para cezası riski değil; seyirden yasaklanma, imza yükümlülüğü ve elektronik bilet erişiminin engellenmesi gibi sonuçlar da doğurur. Sürelerin ve usulün titizlikle takibi, hak kaybını önlemek açısından belirleyicidir. Bu nedenle dosyanın ceza ve spor hukuku yönünden birlikte değerlendirilmesi için ceza hukuku ve spor hukuku alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Kanunun tam metnine Resmî mevzuat kaynağından↗ ulaşılabilir.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Genel, Spor Hukuku | , , , , , , ,

Spor Anonim Şirketleri: 7405 Sayılı Kanun Kapsamında Kuruluş, Yapı ve Sorumluluk

Spor kulüplerinin mali sürdürülebilirliği ve kurumsal yönetimi uzun süredir tartışılan bir konudur. 26 Nisan 2022’de yürürlüğe giren 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu, bu alanda köklü bir çerçeve getirmiş; kulüplerin şirketleşmesine ve spor anonim şirketi (spor A.Ş.)kurulmasına ilişkin kuralları netleştirmiştir. Bu yazıda spor anonim şirketinin ne olduğunu, nasıl kurulduğunu, tabi olduğu hukuki rejimi, mali disiplin kurallarını ve sorumluluk esaslarını ele alıyoruz. Konunun ticari boyutu için ticaret ve şirketler hukuku ve genel çerçeve için spor hukukusayfalarımız yol gösterici olabilir.

Spor Anonim Şirketi Nedir?

Spor anonim şirketi; spor faaliyetinde bulunmak amacıyla, ticaret hukuku hükümlerine göre anonim şirket olarak kurulan ya da bir spor kulübünün profesyonel spor dallarını devrettiği tüzel kişiliktir. 7405 sayılı Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde spor anonim şirketleri hakkında Türk Ticaret Kanunu (TTK), spor kulüpleri hakkında ise Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu tamamlayıcı olarak uygulanır. Türk spor tarihinde şirketleşmenin ilk örneği 1989’da kurulan Malatyaspor A.Ş. olmuştur.

Kulüplerin Şirketleşmesi

7405 sayılı Kanun, spor kulüplerinin dernek yapısını korumakla birlikte, profesyonel şubelerini bir spor anonim şirketine devretmesine veya bu amaçla şirket kurmasına imkân tanır. Bu yapı, kulüp faaliyetlerinin şeffaf, denetlenebilir ve kurumsal bir çatı altında yürütülmesini amaçlar. Şirketleşme sürecinde pay devirleri, sermaye yapısı ve ortaklık ilişkileri bakımından birleşme ve devralmalar ile sözleşme hukuku uzmanlığı önem taşır.

Kuruluş ve Tescil

Spor anonim şirketleri, TTK’daki anonim şirket kuruluş usulüne göre kurulur ve ticaret siciline tescil edilir. Ayrıca spor faaliyetinde bulunabilmek için ilgili federasyon ve Gençlik ve Spor Bakanlığı nezdindeki tescil ve kayıt yükümlülükleri yerine getirilmelidir. Kulüp ve şirket yapılarının Bakanlık nezdindeki kayıt rejimi için Gençlik ve Spor Bakanlığı↗ resmi kaynak niteliğindedir.

Mali Disiplin ve Borçlanma Sınırları

7405 sayılı Kanun’un getirdiği en önemli yeniliklerden biri, kulüpler ve spor anonim şirketleri için mali disiplin ve borçlanma sınırı kurallarıdır. Belirlenen sınırların üzerinde borçlanma, yönetim organı üyelerinin kişisel sorumluluğunu gündeme getirebilir. Bu düzenlemeler, kulüplerin bütçe denetimi ve mali şeffaflığını güçlendirmeyi hedefler.

Dikkat: Yönetim kurulu üyeleri, mevzuata ve borçlanma sınırlarına aykırı işlemlerden doğan zararlardan şahsen sorumlu tutulabilir. Bu nedenle mali kararlarda hukuki uygunluk denetimi kritik önemdedir.

Uyuşmazlıklar ve Zorunlu Tahkim İlişkisi

Spor anonim şirketlerinin ticari uyuşmazlıkları kural olarak genel hükümlere ve ticaret mahkemelerine tabidir. Buna karşılık, federasyonların spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı Anayasa m. 59 uyarınca yalnızca zorunlu tahkim yoluna gidilebilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın niteliğine göre doğru merciin belirlenmesi bakımından belirleyicidir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Her spor kulübü anonim şirkete dönüşmek zorunda mı? Kulüpler dernek yapısını koruyabilir; ancak profesyonel faaliyetler için 7405 sayılı Kanun çerçevesinde şirketleşme yolu açıktır. Somut yükümlülükler federasyon düzenlemelerine göre değişebilir.

Spor A.Ş. hangi kanuna tabidir? Öncelikle 7405 sayılı Kanun’a; hüküm bulunmayan hâllerde Türk Ticaret Kanunu’na tabidir.

Yönetim kurulu üyeleri kişisel olarak sorumlu olur mu? Mevzuata ve borçlanma sınırlarına aykırı işlemlerden doğan zararlar bakımından kişisel sorumluluk gündeme gelebilir.

Kulüp devri/pay satışı nasıl yapılır? TTK’daki pay devri kuralları ile federasyon onay ve tescil süreçleri birlikte yürütülür; sözleşmelerin titizlikle hazırlanması gerekir.

Sonuç

Spor anonim şirketleri, kulüplerin kurumsallaşması ve mali sürdürülebilirliği bakımından önemli bir araçtır; ancak kuruluş, tescil, mali disiplin ve sorumluluk kuralları teknik bir uzmanlık gerektirir. Şirketleşme, pay devri ve mali yapılandırma süreçlerinde hak kaybı yaşamamak için ticaret ve şirketler hukuku ile spor hukuku alanında destek alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.

| Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk | 0 Yorum | Hukuki Danışmanlık, Spor Hukuku | , , , , , , , ,

Futbol Menajerliği: FIFA Lisansı, TFF Tescili ve Menajerlik Sözleşmesi

Profesyonel futbolun büyüyen ekonomisiyle birlikte futbol menajerliği, hem hukuki hem de mesleki açıdan yeniden düzenlenen bir alan hâline geldi. FIFA’nın 2023’te yürürlüğe koyduğu yeni Futbol Temsilcisi Talimatı (FFAR) ve Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) buna paralel çıkardığı talimatla birlikte, artık menajer olabilmek için önce FIFA lisansı almak, ardından TFF’ye tescil edilmek zorunludur. Bu yazıda futbol menajerliğinin lisans ve tescil şartlarını, menajerlik sözleşmesini, ücret sınırlarını ve FFAR’a ilişkin güncel hukuki gelişmeleri ele alıyoruz. Sürecin sözleşmesel boyutu için sözleşme hukuku ve genel çerçeve için spor hukuku sayfalarımız da yol gösterici olabilir.

Futbol Menajeri (Oyuncu Temsilcisi) Kimdir?

Futbol menajeri; futbolcu, teknik adam veya kulüp adına transfer, sözleşme müzakeresi ve temsil hizmetleri yürüten lisanslı gerçek kişidir. Menajer, temsil ettiği tarafın kariyer ve sözleşme süreçlerini yönetir; bu faaliyeti yalnızca FIFA ve TFF nezdinde geçerli bir lisansla yürütebilir. Lisanssız yürütülen menajerlik faaliyeti disiplin yaptırımına konu olabilir.

FIFA Menajerlik Lisansı ve Sınavı

FFAR ile birlikte menajerlik faaliyeti, FIFA tarafından hazırlanan bir lisans sınavından geçme şartına bağlanmıştır. 2025 itibarıyla sınav, FIFA Agent Platform üzerinden çevrimiçi ve yılda bir kez yapılmakta; başvuru, sınav takvimi ve süreç bu platform üzerinden yürütülmektedir. Sınavı geçen aday, FIFA nezdinde futbol temsilcisi olarak tescil edilir. Başvuru ve güncel takvim için FIFA Agent Platform↗ resmi kaynaktır.

TFF Tescili ve Lisans

FIFA lisansını alan kişinin Türkiye’de menajerlik yapabilmesi için ayrıca TFF’ye tescil edilerek TFF futbol menajerliği lisansı alması gerekir. Bunun için FFAR’daki uygunluk şartlarının karşılanması, TFF’nin öngördüğü taahhütnamenin imzalanması ve lisans ücretinin ödenmesi gerekir. Lisans sahipleri, lisanslarını her sezon başında vize ettirmekzorundadır. Güncel şartlar ve talimat metni için TFF resmî sitesi↗ esas alınmalıdır.

Sabıka/uygunluk şartı: Müsabaka sonucunu etkileme, yasa dışı bahis, doping, sahtecilik ve benzeri futbolla ilgili suçlardan ceza almamış olmak, lisans için aranan temel uygunluk koşulları arasındadır.

Menajerlik Sözleşmesi

Menajerlik hizmeti, taraflar arasında yazılı bir menajerlik sözleşmesiylekurulur. Sözleşmede tarafların kimliği, hizmetin kapsamı, süre ve ücret açıkça yer almalıdır. FFAR uyarınca temsil sözleşmelerinin süresi kural olarak iki yılla sınırlıdır. Sözleşmenin taraflarından biri futbolcu ya da kulüp olabileceğinden, menfaat çatışmasını önlemek amacıyla çoklu temsil kural olarak yasaktır. Sporcunun çalışma ilişkisiyle bağlantılı boyutlarda iş ve işçi hukuku ilkeleri de dikkate alınır.

Ücret ve Ücret Sınırı Tartışması

FFAR, menajerlik ücretine bir tavan (fee cap) getirmiş; TFF ise 7405 sayılı Kanun ile FIFA düzenlemesini harmanlayarak, futbolcuyu temsil eden menajerin ücretini futbolcunun brüt gelirine bağlı oranlarla sınırlayan bir düzenleme yapmıştır. Ancak bu ücret tavanı uluslararası düzeyde ciddi hukuki itirazlara konu olmuştur.

FFAR’ın Güncel Durumu (Askıya Alma ve CJEU Kararı)

Almanya’daki mahkeme kararları ve rekabet hukuku itirazları üzerine FIFA, 30 Aralık 2023 tarihli 1873 sayılı Sirküleri ile FFAR’ın ücret tavanı da dâhil bazı temel hükümlerini dünya genelinde geçici olarak askıya almışve ulusal federasyonlara da eşdeğer hükümleri askıya almalarını önermiştir. Avrupa Birliği Adalet Divanı (CJEU) 16 Temmuz 2026 tarihli kararıyla FFAR’ın temel kurallarının ilke olarak haklı görülebileceğine hükmetmiştir; ancak bu karar tek başına askıdaki hükümleri otomatik olarak yeniden yürürlüğe sokmamaktadır. FIFA, 1 Ocak 2027 için planlanan yeni transfer sistemi öncesinde menajer temsilcileriyle uzlaşı arayışını sürdürmektedir. Yabancı unsurlu bu süreçte milletlerarası özel hukuk boyutu da önem taşır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Menajer olmak için hangi sınava girmeliyim? FIFA’nın çevrimiçi menajerlik sınavına girip lisans almanız, ardından TFF’ye tescil olmanız gerekir.

Lisanssız menajerlik yapılabilir mi? Hayır. FFAR ve TFF talimatı uyarınca faaliyet, geçerli lisans ve tescile bağlıdır.

Menajerlik sözleşmesi en fazla ne kadar süreli olabilir? Temsil sözleşmeleri kural olarak iki yılla sınırlıdır.

Ücret tavanı şu an uygulanıyor mu? FFAR’ın ücret tavanı dâhil bazı hükümleri dünya genelinde askıdadır; güncel durumun somut işlem tarihinde teyidi gerekir.

Menajerlik uyuşmazlıkları nerede çözülür? Uyuşmazlığın niteliğine göre TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, TFF Tahkim Kurulu ve uluslararası düzeyde FIFA/CAS mekanizmaları devreye girebilir.

Sonuç

Futbol menajerliği; lisans, tescil, sözleşme süresi ve ücret sınırları bakımından hem FIFA hem TFF düzenlemelerine tabi, uluslararası içtihatla hızla değişen teknik bir alandır. Menajerlik sözleşmesinin hazırlanması ve olası uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak için alanında deneyimli bir spor hukuku avukatından ve dava ve uyuşmazlık çözümü desteği alınması önerilir. Dosyanıza özel değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özdemir Avukatlık & Arabuluculuk Bürosu

İşbu çalışma içerisinde yer alan değerlendirmeler hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Ayrıca zaman içinde mevzuatta olabilecek değişiklikler nedeniyle güncel durumu yansıtmayabilecektir. Bu sebeple paylaşılan değerlendirmelerden ötürü Özdemir Avukatlık Bürosu sorumluluk kabul etmez. Paylaşıma konu çalışma kapsamındaki soru ve sorunlarınız bakımından hukuki danışman görüşü alınması tavsiye olunur.